(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

భీష్మపర్వ - అధ్యాయ 054

॥ శ్రీః ॥
6.54. అధ్యాయః 054
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Topics
భీమసేనేన కలింగాదివధః ॥ 1 ॥
Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Text

ధృతరాష్ట్ర ఉవాచ। 6-54-0x(4119)(40900)
మమ పుత్రసమాదిష్టః కలింగోః వాహినీపతిః।
కథమద్భుతకర్మాణం భీమసేనం మహాబలం ॥ 6-54-1(40901)
చరంతం గదయా వీర దండహస్తమివాంతకం ।
యోధయామాస సమరే కలింగః సహ సేనయా ॥ 6-54-2(40902)
సంజయ ఉవాచ। 6-54-3x(4120)
పుత్రేణ తవ రాజేంద్ర స తథోక్తో మహాబలః ।
మహత్యా సేనయా గుప్తః ప్రాయాద్భీమరథం ప్రతి ॥ 6-54-3(40903)
తామాపతంతీం మహతీం కలింగానాం మహాచమూం।
రథాశ్వనాగకలిలాం ప్రగృహీతమహాయుధాం ॥ 6-54-4(40904)
భీమసేనః కలింగానామార్చ్ఛద్భారత వాహినీం ।
కేతుమంతం చ నైషాదిమాయాంతం సహ చేదిభిః ॥ 6-54-5(40905)
తతః శ్రుతాయుః సంక్రుద్ధో రాజ్ఞా కేతుమతా సహ।
ఆససాద రణే భీమం వ్యూఢానీకేషు చేదిషు ॥ 6-54-6(40906)
రథైరనేకసాహస్రైః కలింగానాం నరాధిప ।
అయుతేన గజానాం చ నిషాదైఃక సహ కేతుమాన్ ॥ 6-54-7(40907)
భిమసేనం రణే రాజన్సమంతాత్పర్యవారయత్ ।
చేదిమత్స్యకరూషాశ్చ భీమసేనపదానుగాః ॥ 6-54-8(40908)
అభ్యధావంత సమరే నిషాదాన్సహ రాజభిః ।
తతః ప్రవవృతే యుద్ధం ఘోరరూపం భయావహం ॥ 6-54-9(40909)
న ప్రాజానంత యోధాః స్వాన్పరస్పరజిఘాంసయా ।
ఘోరమాసీత్తతో యుద్ధం భీమస్య సహసా పరైః ॥ 6-54-10(40910)
యథేంద్రస్య మహారాజ మహత్యా దైత్యసేనయా।
తస్య సైన్యస్య సంగ్రామే యుధ్యమానస్య భారత ॥ 6-54-11(40911)
బభూవ సుమహాఞ్శబ్దః సాగరస్యేవ గర్జతః।
అన్యోన్యం స్మ తదా యోధా వికర్షంతో విశాంపతే ॥ 6-54-12(40912)
మహీం చక్రుశ్చితాం సర్వాం శశలోహితసన్నిభాం ।
యోధాంశ్చ స్వాన్పరాన్వాపి నాభ్యజానంజిఘాంసయా ॥ 6-54-13(40913)
స్వానప్యాదదతే స్వాశ్చ శూరాః పరమదుర్జయాః।
విమర్దః సుమహానాసీదల్పానాం బహుభిః సహ ॥ 6-54-14(40914)
కలింగైః సహ చైదీనాం నిషాదైశ్చ విశాంపతే ।
కృత్వా పురుషకారం తు యథాశక్తి మహాబలాః ॥ 6-54-15(40915)
భీమసేనం పరిత్యజ్య సంన్యవర్తనక్త చేదయః।
సర్వైః కలింగైరాసన్నః సన్నివృత్తేషు చేదిషు ॥ 6-54-16(40916)
స్వబాహుబలమస్థాయ అభ్యవర్షంత పాండవం ।
న చచాల రథోపస్థాద్భీమసేనో మహాబలః ॥ 6-54-17(40917)
శితైరవాకిరద్బాణైః కలింగానాం వరూథినీం ।
కాలింగస్తు మహేష్వాసః పుత్రశ్చాస్య మహారథః ॥ 6-54-18(40918)
శక్రదేవ ఇతి ఖ్యాతో జఘ్నతుః పాండవం శరైః।
తతో భీమో మహాబాహుర్విధున్వన్రుచిరం ధనుః ॥ 6-54-19(40919)
యోధయామాస కాలింగం స్వబాహుబలమాశ్రితః।
శక్రదేవస్తు సమరే విసృజన్సాయకాన్బహూన్ ॥ 6-54-20(40920)
అశ్వాంజఘాన సమరే భీమసేనస్య సాయకైః।
తం దృష్ట్వా విరథం తత్ర భీమసేనమరిందమం ॥ 6-54-21(40921)
శక్రదేవోఽభిదుద్రావ శరైరవకిరఞ్సితైః।
భీమస్యోపరి రాజేంద్ర శక్రదేవో మహాబలః ॥ 6-54-22(40922)
వవర్ష శరవర్షాణి తపాంతే జలదో యథా।
హతాశ్వే తు రథే తిష్ఠన్భీమసేనో మహాబలః ॥ 6-54-23(40923)
శక్రదేవాయ చిక్షేప సర్వశైక్యాయసీం గదాం।
స తయా నిహతో రాజన్కాలింగతనయో రథాత్ ॥ 6-54-24(40924)
విరథః సహ సూతేన జగామ ధరణీతలం।
కహతమాత్మసుతం దృష్ట్వా కలింగానాం జనాధిపః ॥ 6-54-25(40925)
రథైరనేకసాహస్రైర్భీమస్యావారయద్దిశః ।
`అయుతేన గజానాం చ నిషాదైః పరివారితః।'
తతో భీమో మహావేగాం త్యక్త్వా గుర్వీ మహాగదాం ॥ 6-54-26(40926)
నిస్త్రింశమాదదే ఘోరం చికీర్షుః కర్మ దారుణం ।
చర్మ చాప్రతిమం రాజన్నార్షభం పురుషర్షభ ॥ 6-54-27(40927)
నక్షత్రైరర్ధచంద్రైశ్చ శాతకుంభమయైశ్చితం ।
కాలింగస్తు తతః క్రుద్ధో ధనుర్జ్యామవమృజ్య చ ॥ 6-54-28(40928)
ప్రగృహ్య చ శరం ఘోరమేకం సర్పవిషోపమం।
ప్రాహిణోద్భీమసేనాయ వధాకాంక్షీ జనేశ్వరః ॥ 6-54-29(40929)
తమాపతంతం వేగేన ప్రేరితం నిశితం శరం।
భీమసేనో ద్విధా రాజంశ్చిచ్ఛేద విపులాసినా ॥ 6-54-30(40930)
ఉదక్రోశచ్చ సంహృష్టస్త్రాసయానో వరూథినీం ।
కాలింగోఽథ తతః క్రుద్ధో భీమసేనాయ సంయుగే ॥ 6-54-31(40931)
తోమరాన్ప్రాహిణోచ్ఛీఘ్రం చతుర్దశ శిలాశితాన్।
తానప్రాప్తాన్మహాబాహుః ఖగతానేవ పాండవః ॥ 6-54-32(40932)
చిచ్ఛేద సహసా రాజన్నసంభ్రాంతో వరాసినా।
నిత్యత్య తు రణే భీమస్తోమరాన్వై చతుర్దశ ॥ 6-54-33(40933)
భానుమంతం తతో భీమః ప్రాద్రవత్పురుషర్షభః ।
భానుమాంస్తు తతో భీమం శరవర్షేణ చ్ఛాదయన్ ॥ 6-54-34(40934)
ననాద బలవన్నాదం నాదయానో నభస్తలం।
న చ తం మమృషే భీమః సింహనాదం మహాహవే॥ 6-54-35(40935)
తతః శబ్దేన మహతా విననాద మహాస్వనః।
తేన నాదేన విత్రస్తా కలింగానాం వరూథినీ ॥ 6-54-36(40936)
న భీమం సమరే మేనే మానుషం భరతర్షభ ।
తతో భీమో మహాబాహుర్నర్దిత్వా విపులం స్వనం ॥ 6-54-37(40937)
సాసిర్వేగవదాప్లుత్య దంతాభ్యాం వారణోత్తమం ।
ఆరురోహ తతో మధ్యం నాగరాజస్య మారిష ॥ 6-54-38(40938)
తతో ముమోచ కాలింగః శక్తిం తామకరోద్ద్వీధా ।
ఖంగేన పృథునా మధ్యే భానుమంతమథాచ్ఛినత్ ॥ 6-54-39(40939)
సోఽంతరాయుధినం హత్వా రాజపుత్రమరిందమః।
గురుభారసహే స్కంధే నాగస్యాసిమపాతయత్ ॥ 6-54-40(40940)
ఛిన్నస్కంధః స వినదన్పపాత గజయూథపః।
ఆరుగణః సింధువేగన సానుమానివ పర్వతః ॥ 6-54-41(40941)
తతస్తస్మాదప్లుత్య గజాద్భారత భారతః।
ఖంగపాణిరదీనాత్మా తస్థౌ భూమౌ సుదంశితః ॥ 6-54-42(40942)
స చచార బహూన్మార్గానభితః పాతయన్గజాన్ ।
అగ్నిచక్రమివావిద్ధం సర్వతః ప్రత్యదృశ్యత ॥ 6-54-43(40943)
అశ్వబృందేషు నాగేషు రథానీకేషు చాభిభూః ।
పదాతీనాం చ సంఘేషు వినిఘ్నఞ్శోణితోక్షితః। 6-54-44(40944)
శ్యేనవద్వ్యచరద్భీమో రణేఽరిషు బలోత్కటః।
ఛిందంస్తేషాకం శరీరాణి శిరాంసి చ మహాబలః ॥ 6-54-45(40945)
ఖఙఘ్గేకన శితధారేణ సంయుగే గజయోధినాం।
పదాతిరేకః సంక్రుద్ధః శత్రూణాం భయవర్ధనః॥ 6-54-46(40946)
సంమాహయామాస స తాన్కాలాంతకయమోపమః।
మూఢాశ్చ తే తమేవాజౌ వినదంతః సమాద్రవన్ ॥ 6-54-47(40947)
సాసిముత్తమవేగేన విచరంతం మహారణే।
నికృత్య రథినాం చాజౌ రథేషాశ్చ యుగాని చ ॥ 6-54-48(40948)
జఘాన రథినశ్చాపి బలవాన్రిపుమర్దనః।
భీమసేనశ్చరన్మార్గాన్సుబహూన్ప్రత్యదృశ్యత॥ 6-54-49(40949)
భ్రాంతమావిద్ధముద్భ్రాంతమాప్లుతం ప్రసృతం ప్లుతం ।
సంపాతం సముదీర్ణం చ దర్శయామాస పాండవః ॥ 6-54-50(40950)
కేచిదగ్రాసినా ఛిన్నాః పాండవేన మహాత్మనా।
వినేదుర్భిన్నమర్మాణో నిపేతుశ్చ గతాసవః ॥ 6-54-51(40951)
ఛఇన్నదంతాగ్రహస్తాశ్చ భిన్నకుంభాస్తథాఽపరే ।
వియోధాః స్వాన్యనీకాని జఘ్నుర్భారత వారణాః । 6-54-52(40952)
నిపేతురుర్వ్యాం చ తథా వినదంతో మహారవాన్।
ఛిన్నాంశ్చ తోమరాన్రాజన్మహామాత్రశిరాంసి చ ॥ 6-54-53(40953)
పరిస్తోమాన్విచిత్రాంశ్చ కక్ష్యాశ్చ కనకోజ్జ్వలాః।
గ్రైవేయాణ్యథ శక్తీశ్చ పతాకాః కణపాంస్తథా ॥ 6-54-54(40954)
తూణీరానథ యంత్రాణి ధనూంషి చ।
భిందిపాలాని శుభ్రాణి తోత్రాణి చాంకుశైః సహ ॥ 6-54-55(40955)
ఘంటాశ్చ వివిధా రాజన్హేమగర్భాంత్సరూనపి ।
పతతః పాతితాంశ్చైవ పశ్యామః సహ సాదిభిః ॥ 6-54-56(40956)
ఛిన్నగాత్రావరకరైర్నిహతైశ్చాప వారణైః ॥
ఆసీద్భూమిఃక సమాస్తీర్ణా పతితైర్భూధరైరివ ॥ 6-54-57(40957)
విమృద్యైవం మహానాగాన్మమర్దాశ్వాన్మహాబలః ।
అశ్వారోహవరాంశ్చైవ పాతయామాస సంయుగే ॥ 6-54-58(40958)
తద్ధోరమభవద్యుద్ధం తస్య తేషాం చ భారత।
ఖలీనాన్యథ యోక్రాణి కక్ష్యాశ్చ కనకోజ్జ్వలాః ॥ 6-54-59(40959)
పరిస్తోమాశ్చ ప్రాసాశ్చ ఋష్టయశ్చ మహాధనాః।
కవచాన్యథ చర్మాణి చిత్రాణ్యాస్తరణాని చ ॥ 6-54-60(40960)
తత్రతత్రాపవిద్ధఆని వ్యదృశ్యంత మహాహవే।
ప్రాసైర్యంత్రైర్విచిత్రైశ్చ శస్త్రైశ్చ విమలైస్తథా ॥ 6-54-61(40961)
స చక్రే వసుధాం కీర్ణాం శబలైః కుసుమైరివ ।
ఆప్లుత్య రథినః కాశ్చిత్పరామృశ్య మహాబలః ॥ 6-54-62(40962)
పాతయామాస ఖంగేన సధ్వజానపి పాండవః।
ముహురుత్పతతో దిక్షు ధావతశ్చ యశస్వినఃక ॥ 6-54-63(40963)
మార్గాంశ్చ చరతశ్చిత్రం వ్యస్మయంత రణే జనాః ।
స జఘాన పదా కాంశ్చిద్వ్యాక్షిప్యాన్యానపోథయత్ ॥ 6-54-64(40964)
ఖహ్గేనాన్యాంశ్చ చిచ్ఛేద నాదేనాన్యాంశ్చ భీషయన్।
ఊరువేగేన చాప్యన్యాన్పాతయామాస భూతలే ॥ 6-54-65(40965)
అపరే చైనమాలోక్య భయాత్పంచత్వమాగతాః।
ఏవం సా బహులా సేనా కలింగానాం తరస్వినాం ॥ 6-54-66(40966)
పరివార్య రణే భీష్మం భీమసేనముపాద్రవత్।
తతః కాలింగయైన్యానాం ప్రముఖే భరతర్షభ ॥ 6-54-67(40967)
శ్రుతాయుషమభిప్రేక్ష్య భీమసేనః సమభ్యయాత్।
తమాయాంతమభిప్రేక్ష్య కాలింగో నవభిః శరైః । 6-54-68(40968)
భీమసేనమమేయాత్మా ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాంతరే ।
కలింగబాణాభిహతస్తోత్రార్దిత ఇవ ద్విపః ॥ 6-54-69(40969)
భీమసేనః ప్రజజ్వాల క్రోదేనాగ్నిరివైధితః।
అథాశోకః సమాదాయ రథం హేమపరిష్కృతం ॥ 6-54-70(40970)
భీమం సంపాదయామాస రథేన రథసారథిః।
తామరుహ్య రథం తూర్ణం కౌంతేయః శత్రుసూదనః ॥ 6-54-71(40971)
కలింగమభిదుద్రావ తిష్ఠితిష్ఠేతి చాబ్రవీత్ ।
తతః శ్రుతాయుర్బలావాన్భీమాయ నిశితాఞ్శరాన్ ॥ 6-54-72(40972)
ప్రేషయామాస సంక్రుద్ధో దర్శయన్పాణిలాఘవం।
స కార్ముకవరోత్సృష్టైర్నవభిర్నిశితైః శరైః ॥ 6-54-73(40973)
సమాహతో మహారాజ కలింగేన మహాత్మనా ।
సంచుక్రుశే భృశం భీమో దండాహత ఇవోరగః ॥ 6-54-74(40974)
క్రుద్ధశ్చ చాపమాయంయ బలవద్బలినాం వరః।
కలింగమవధీత్పార్థో భీమః సప్తభిరాయసైః ॥ 6-54-75(40975)
క్షురాభ్యాం చక్రరక్షౌ చ కలింగస్య మహాబలౌ ।
సత్యదేవం చ సత్యం చ ప్రాహిణోద్యమసాదనం ॥ 6-54-76(40976)
తతః పునమేయాత్మా నాసచైర్నిశితైస్త్రిభిః ।
కేతుమంతం రణే భీమోఽగమయద్యమసాదనం ॥ 6-54-77(40977)
తతః కలింగాః సన్నద్ధా భీమసేనమమర్షణం ।
అనీకైర్బహుసాహస్రైః క్షత్రియాః సమవారయన్ ॥ 6-54-78(40978)
తతః శక్తిగదాఖంగతోమరర్ష్టిపరశ్వథైః ।
కలింగాశ్చ తతో రాజన్భీమసేనమవాకిరన్ ॥ 6-54-79(40979)
సంనివార్య స తాం ఘోరాం శరవృష్టిం సముత్థితాం।
గదామాదాయ తరసా సంనిపత్య మహాబలః ॥ 6-54-80(40980)
భీమః సప్తశతాన్వీరాననయద్యమసాదనం ।
పునశ్చైవ ద్విసాహస్రాన్కలింగానరిమర్దనః ॥ 6-54-81(40981)
ప్రాహిణోన్మృత్యులోకాయ తదద్భుతమివాభవత్।
ఏవం స తాన్యనీకాని కలింగానాం పునఃపునః ॥ 6-54-82(40982)
బిభేద సమరే తూర్ణం ప్రేక్ష్య భీష్మం మహారథం ।
హతారోహాశ్చ మాతంగాః పాండవేన కృతా రణే ॥ 6-54-83(40983)
విప్రజగ్మురనీకేషు మేఘా వాతహతా ఇవ।
మృద్గంతః స్వాన్యనీకాని వినదంతః శరాతురాః ॥ 6-54-84(40984)
తతో భీమో మహాబాహుః ఖంగహస్తో మహాభుజఃక ।
సంప్రహృష్టో మహాఘోషం శంఖం ప్రాధ్మాపయద్బలీ ॥ 6-54-85(40985)
సర్వకాలింగసైన్యానాం మనాంసి సమకంపయత్ ।
మోహశ్చాపి కలింగానామావివేశ పరంతప ॥ 6-54-86(40986)
ప్రాకంపంత చ సైన్యాని వాహనాని చ సర్వశః ।
భీమేన సమరే రాజన్గజేంద్రేణేవ సర్వశః ॥ 6-54-87(40987)
మార్గాన్బహూన్విచరతా ధావతా చ తతస్తతః।
ముహురుత్పతతా చైవ సంమోహః సమపద్యత॥ 6-54-88(40988)
భీమసేనభయత్రస్తం సైన్యం చ సమకంపత।
క్షోభ్యమాణమసంబాధం గ్రాహేణేవ మహత్సరః ॥ 6-54-89(40989)
త్రాసితేషు చ సర్వేషు భీమేనాద్భుతకర్మణా ।
పునరావర్తమానేషు విద్రవత్సు చ సంఘశః ॥ 6-54-90(40990)
సర్వకాలింగయోధేషు పాండూనాం ధ్వజినీపతిః ।
అబ్రవీత్స్వాన్యనీకాని యుధ్యధ్వమితి పార్షతః ॥ 6-54-91(40991)
సేనాపతివచః శ్రుత్వా శిఖండిప్రముఖా గణాః।
భీమమేవాభ్యవర్తంత రథానీకైః ప్రహారిభిః ॥ 6-54-93a
ధర్మరాజశ్చ తాన్సర్వానుపజగ్రాహ పాండవః।
మహతా మేఘవర్ణేన నాగానీకేన పృష్ఠతః॥ 6-54-92(40992)
ఏవం సంనోద్య సర్వామి స్వాన్యనీకాని పార్షతః।
భీమసేనస్య జగ్రాహ పార్ష్ణి సత్పురుషైర్వృతః ॥ 6-54-94(40993)
న హి పంచాలరాజస్య లోకే కశ్చన విద్యతే।
భీమసాత్యకయోరన్యః ప్రాణేభ్యః ప్రియకృత్తమః ॥ 6-54-95(40994)
సోఽపశ్యచ్చ కలింగేషు చరంతమరిసూదనః ।
భీమసేనం మహాబాహుం పార్షతః పరవీరహా ॥ 6-54-96(40995)
ననర్ద బహుధా రాజన్హృష్టశ్చాసీత్పరంతపః।
శంఖం దధ్మౌ చ సమరే సింహనాదం ననాద చ ॥ 6-54-97(40996)
స చ పారావతాశ్వస్య రథే హేమపరిష్కృతే।
కోవిదారధ్వజం దృష్ట్వా భీమసేనః సమాశ్వసత్ । 6-54-98(40997)
ధృష్టద్యుంనస్తు తం దృష్ట్వా కలింగైః సమభిద్రుతం ॥
భీమసేనమమేయాత్మా త్రాణాయాజౌ సమభ్యయాత్ ॥ 6-54-99(40998)
తౌ దూరాత్సాత్యకిం దృష్ట్వా ధృష్టద్యుంనవృకోదరౌ ।
కలింగాన్సమరే వీరౌ యోధయేతాం మనస్వినౌ । 6-54-100(40999)
స తత్ర గత్వా శైనేయో జవేన జయతాం వరః।
పార్థపార్షతయోః పార్షిం జగ్రాహ పురుషర్షభః ॥ 6-54-101(41000)
స కృత్కవా దారుణం కర్మ ప్రగృహీతశరాసనః ।
ఆస్థితో రౌద్రమాత్మానం కలింగానన్వవైక్షత ॥ 6-54-102(41001)
కలింగప్రభవాం చైవ మాంసశోణితకర్దమాం।
రుధిరస్యందినీం తత్ర భీమః ప్రావర్తయన్నదీం ॥ 6-54-103(41002)
అంతరేణ కలింగానాం పాండవానాం చ వాహినీం।
తాం సంతతార దుస్తారాం భీమసేనో మహాబలః ॥ 6-54-104(41003)
భీమసేనం తథా దృష్ట్వా ప్రాక్రోశంస్తావకా నృప।
కాలోఽయం భీమరూపేణ కలింగైః కసహ యుధ్యతే ॥ 6-54-105(41004)
తతః శాంతనవో భీష్మః శ్రుత్వా తం నినదం రణే।
అభ్యయాత్త్వరితో భీమం వ్యూఢానీకః సమంతతః ॥ 6-54-106(41005)
తం సాత్యకిర్భీమసేనో ధృష్టద్యుంనశ్చ పార్షతః ।
అభ్యద్రవంత భీష్మస్య రథం హేమపరిష్కృతం ॥ 6-54-107(41006)
పరివార్య తు తే సర్వే గాంగేయం తరసా రణే।
త్రిభిస్త్రిభిః శరైర్ఘోరైర్భీష్మమానర్చ్ఛురోజసా ॥ 6-54-108(41007)
ప్రత్యవిధ్యత తాన్సర్వాన్పితా దేవవ్రతస్తవ ।
యతమానాన్మహేష్వాసాంస్త్రిభిస్త్రిభిరజిహ్మగైః ॥ 6-54-109(41008)
తతః శరసహస్రేణ సన్నివార్య మహారథాన్ ।
హయాన్కాంచనసన్నాహాన్భీమస్య న్యహనచ్ఛరైః ॥ 6-54-110(41009)
హతాశ్వే స రథే తిష్ఠన్భీమసేనః ప్రతాపవాన్ ।
శక్తిం చిక్షేప తరసా గాంగేయస్య రథం ప్రతి ॥ 6-54-111(41010)
అప్రాప్తామథ తాం శక్తిం పితా దేవవ్రతస్తవ ।
త్రిధా చిచ్ఛేద సమరే సా పృథివ్యామశీర్యత ॥ 6-54-112(41011)
తతః శైక్యాయసీం గుర్వీ ప్రగృహ్య బలవాన్గదాం ।
భీమసేనస్తతస్తూర్ణం పుప్లువే మనుజర్షభ ॥ 6-54-113(41012)
సాత్యకోఽపి తతస్తూర్ణం భీమస్య ప్రియకాంయయా ।
గాంగేయసారథిం తూర్ణం పాతయామాస సాయకైః ॥ 6-54-114(41013)
భీష్మస్తు నిహతే తస్మిన్సారథౌ రథినాం వరః ।
వాతాయమానైస్తైరశ్వైరపనీతో రణాజిరాత్ ॥ 6-54-115(41014)
భీమసేనస్తతో రాజన్నపయాతే మహావ్రతే ।
ప్రజజ్వాల యథా వహ్నిర్దహన్కక్షమివైధితః ॥ 6-54-116(41015)
స హత్వా సర్వకాలింగాన్సేనామధ్యే వ్యతిష్ఠత।
నైనమభ్యుత్సహన్కేచిత్తావకా భరతర్షభ ॥ 6-54-117(41016)
ధృష్టద్యుంనస్తమారోప్య స్వరథే రథినాం వరః।
పశ్యతాం సర్వసైన్యానామపోవాహక యశస్వినం ॥ 6-54-118(41017)
సంపూజ్యమానః పాంచాల్యైర్మత్స్యైశ్చ భరతర్షభ ।
ధృష్టద్యుంనం పరిష్వజ్య సమేయాదథ సాత్యకిం ॥ 6-54-119(41018)
అథాబ్రవీద్భీమసేనం సాత్యకిః సత్యవిక్రమః ।
ప్రహర్షయన్యదువ్యాఘ్రో ధృష్టద్యుంనస్య పశ్యతః ॥ 6-54-120(41019)
దిష్ట్యా కాలింగరాజశ్చ రాజపుత్రశ్చ కేతుమాన ।
శక్రదేవశ్చ కాలింగః కలింగాశ్చ మృధే హతాః ॥ 6-54-121(41020)
స్వబాహుబలవీర్యేణ నాగాశ్వరథసంకులః ।
మహాపురుషభూయిష్ఠో ధీరయోధనిషేవితః ॥ 6-54-122(41021)
మహావ్యూహః కలింగానామేకేన మృదితస్త్వయా ।
ఏవముక్త్వా శినేర్నప్తా దీర్ఘబాహురరిందమ।
రథాద్రథమభిద్రుత్య పర్యష్వజత పాండవం ॥ 6-54-123(41022)
తతః స్వరథమాస్థాయ పునరేవ మహారథః ।
తావకానవధీత్క్రుద్ధో భీమస్య బలమాదధత్ ॥ ॥ 6-54-124(41023)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే భీష్మపర్వణి భీష్మవధపర్వణి ద్వితీయదివసయుద్ధే చతుఃపంచాశోఽధ్యాయః ॥

Mahabharata - Bhishma Parva - Chapter Footnotes
6-54-34 భానుమంతం కలింగాత్మజం ॥
6-54-40 అంతరాయుధినం గజారూఢయోధం ॥
6-54-43 ఆవిద్ధం భ్రామితం ॥
6-54-47 కాలాంతకయమోపమః ప్రలయకాలీననాశకయమతుల్యః ॥
6-54-53 మహామాత్రో హస్తిపకః ॥
6-54-54 కణపాన్ ముద్గరాన్ ॥
6-54-57 గాత్రావరైర్గాత్రైః పూర్వకాయైః అవరరధఃకాయైః ॥
6-54-59 ఖలీనాని అశ్వాస్యనివేశ్యని అడిఆలీతీ ప్రసిద్ధాని।
కక్ష్యా గజమధ్యబంధనం ॥
6-54-70 అశోకో విశోకః ॥
6-54-108 ఆనర్చ్ఛుః ఆచ్ఛాదితవంతః ॥
6-54-115 వాతాయమానైః ఇతస్తతో ధావద్భిః ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.